154

( Ahkâm-ı Adliyeden Kitâb-ı Sâmin )
( Gasb ve itlâf hakkında olup bir mukaddime ile iki bâba münkasimdir )
( Mukaddime )
( Bazı ıstılahât-ı fıkhiye beyânındadır )

Madde 881 — Gasb bir kimsenin izni olmaksızın malını ahz ve zabt etmektir ki ahz eden kimseye gâsıb ve ol mala mağsub ve sahibine mağsubun minh denilir.

Madde 882 — Kâimen kıymet ebniye yâ eşcârın bulundukları yerde durmak üzere kıymetleridir ki arz bir kere ebniye yâ eşcâr ile beraber ve bir kere ebniye yâ eşcârdan hâlî olarak takvîm olunup iki kıymet beynindeki tefâzul ve tefâvüt ne ise ebniye yâ eşcârın kâimen kıymeti demek olur.

Madde 883 — Mebniyen kıymet ebniyenin kâimen kıymeti demektir.

Madde 884 — Maklûan kıymet ba‘de’l-kal‘ ebniye enkâzının ve eşcâr-ı maklûanın kıymetleridir.

Madde 885 — Müstehakk-ı kal‘ olarak kıymet maklûan kıymetten ücret-i kal‘ lede’t-tenzîl bâkî olan kıymettir.

Madde 886 — Noksan-ı arz bir yerin kable’z-zirâa değeri olan ücretle ba‘de’z-zirâa değeri olan ücret beynindeki fark ve tefâvüttür.

Madde 887 — Mebâşereten itlâf bir şeyi bizzat telef etmektir ki eden kimseye fâil-i mebâşir denilir.

Madde 888 — Tesbîben itlâf bir şeyin telefine sebeb olmaktır ya‘ni bir şeyde diğer şeyin ale’l-ceryi’l-âde telefine mufzî olan bir iş ihdâs etmektir ki eden kimseye mütesebbib denilir.
Nitekim bir muallak kandilin ipini kesmek kandilin yere düşüp de kırılmasına sebeb mufzî olmağla ipi kesen kimse mebâşereten ipi telef etmiş ve tesbîben kandili kırmış olur.
Kezâlik bir kimse bir tulumu şakk edip de içindeki yağ akıp telef olsa ol kimse mebâşereten tulumu ve tesbîben yağı itlâf etmiş olur.

Madde 889 — Tekaddüm mazarrat-ı melhûzanın def‘ ve izâlesiçün evvelce tenbîh ve tavsiye etmektir.

Bâb