158

Fakat ebniye yâ eşcârın kıymetleri arzın kıymetinden ziyâde olub da sebeb-i şer‘î za‘miyle inşâ yâhud gars olunmuş ise ol hâlde ebniye yâhud eşcârın sâhibi arzın kıymetini i‘tâ ile arzı temellük eder.

Meselâ bir kimse pederinden mevrûs olan arsa üzerine ol arsanın kıymetinden ziyâde akçe sarfıyla ebniye inşâ etdikden sonra biri arsaya müstehak çıksa ol kimse arsanın kıymetini verib arsayı zabt eyler.

907 Madde — Bir kimse âharın arsasını gasb ve zirâ‘at eylese sâhibi arsasını istirdâd etdikde ol kimesnenin zirâ‘atiyle terettüb eden noksân-ı arzı dahi tazmîn etdirir.

Kezâlik bir kimse dîgeriyle müştereken mutasarrıf olduğu arsayı bilâ-izin müstakillen zirâ‘at eylese şerîki arsadan hissesini aldıkda ol kimsenin zirâ‘atiyle terettüb eden noksân-ı arzdan hissesini tazmîn etdirir.

908 Madde — Bir kimse dîgerin tarlasını gasben nadas etdikden sonra sâhibi tarlayı aldıkda ol kimse nadas ameli mukâbilinde ücret mutâlebe edemez.

909 Madde — Bir kimse süprüntü yâhud dîger nesne vaz‘ıyla birinin arsasını işgâl etse koyduğu şeyi ref‘ ile arsayı tahliye etmek üzere kendine cebr olunur.

( Fasl-ı Sâlis )
( Gâsıbü’l-gâsıbın hükmü beyânındadır )

910 Madde — Gâsıbü’l-gâsıb ayn-ı gâsıb hükmündedir binâen-aleyh mâl-ı magsûbu gâsıbdan şahs-ı âhar gasb ile itlâf eylediği yâhud yedinde telef olduğu takdîrde magsûbun-minh dilerse gâsıb-ı evvele ve dilerse gâsıb-ı sâniye tazmîn etdirir ve dilerse kıymet-i magsûbun bir mikdârını evvele ve dîger mikdârını sâniye tazmîn etdirebilir ve gâsıb-ı evvele tazmîn etdirdiği takdîrde o dahi gâsıb-ı sâniye rücû‘ eder ammâ sâniye tazmîn etdirdiği takdîrde sânî evvele rücû‘ edemez.

911 Madde — Gâsıbü’l-gâsıb mâl-ı magsûbu gâsıb-ı evvele red etdikde yalnız kendisi ve magsûbun-minhe red etdikde ikisi dahi berî olur.