Büyük Dil Modeli Tarafından Üretilen Metin
22
Suret-i Mazbata
Muhat-ı ilm-i âlî-i vekâlet-penâhîleri buyurulduğu üzere ilm-i fıkhın emr-i dünyaya taalluk eden ciheti münâkehât ve muâmelât ve ukûbât kısımlarına munkasim olduğu gibi milel-i mütemeddinenin kavânîn-i esâsiyesi dahi bu üç kısma taksim ve muâmelât kısmı kânûn-ı medenî deyu tevsim olunur. Fakat bu asırlarda muâmelât-ı ticâriyenin ziyâde tevessü‘ eylemiş olduğundan poliçe ve iflâs gibi pek çok hususlarda kânûn-ı aslîden istisnâ olunmuş ve bu mesâil-i istisnâiyeyi hâvî başkaca bir de ticâret kânûnnâmesi tanzim kılınmıştır ki hususât-ı ticâriyede ma‘mûlün bih olup cihat-ı sâirede yine kânûn-ı medenîye mürâcaat kılınur. Meselâ bir mahkeme-i ticârette ticâret kânûnu hükmünce rü’yet olunan bir da‘vânın rehn ve kefâlet ve vekâlet gibi ba‘zı hususât-ı müteferri‘asında kânûn-ı aslîye mürâcaat olunuyor. Cerâimden neş’et eden hukûk-ı âdiye da‘vâlarında dahi bu minvâl üzere muâmele ediliyor. Kânûn-ı medenîye mukâbil Devlet-i Aliyye’de kadîmen ve hâdisen pek çok kavânîn ve nizâmât yapılmıştır. Ve gerçi bunlar kâffe-i muâmelâtın fasl ve tesviyesine kâfi değil ise de ilm-i fıkhın muâmelât kısmı bu hususda olan ihtiyâcâta kâfi ve vâfîdir. Ve da‘vâvînin şer‘ ve kânûna havâlesince ba‘zı müşkilât görülmekde ise de Temyiz Hukûk Meclisleri hukkâmın taht-ı riyâsetlerinde bulunarak umûr-ı şer‘iyeyi şer‘an rü’yet etdikleri gibi mecâlis-i temyizde nizâmen rü’yet olunan maddeler dahi anların ma‘rifetiyle fasl ve bu misillü müşkiller hall olunmakdadır. Şu kadar ki kavânîn ve nizâmât-ı mülkiyenin asıl ve merci‘i ilm-i fıkıh olarak nizâmen rü’yet olunan mevâddın dahi nice hususât-ı müteferri‘ası mesâil-i fıkhiyeye tatbik ile fasl ve hasm olunagelip Mecâlis-i Temyiz a‘zâsı ise mesâil-i fıkhiyeye muttali‘ olmadıklarından güyâ hâkim efendiler kavânîn ve nizâmât-ı mevzû‘anın hâricinde olarak murâfaâtı istizkârî kalıba döküyorlar nazariyle bakıp bir takım sû-i zanlara zehâb ile güft ü gûya bâis oluyorlar.
Devlet-i Aliyye
Suret-i Mazbata
Muhat-ı ilm-i âlî-i vekâlet-penâhîleri buyurulduğu üzere ilm-i fıkhın emr-i dünyaya taalluk eden ciheti münâkehât ve muâmelât ve ukûbât kısımlarına munkasim olduğu gibi milel-i mütemeddinenin kavânîn-i esâsiyesi dahi bu üç kısma taksim ve muâmelât kısmı kânûn-ı medenî deyu tevsim olunur. Fakat bu asırlarda muâmelât-ı ticâriyenin ziyâde tevessü‘ eylemiş olduğundan poliçe ve iflâs gibi pek çok hususlarda kânûn-ı aslîden istisnâ olunmuş ve bu mesâil-i istisnâiyeyi hâvî başkaca bir de ticâret kânûnnâmesi tanzim kılınmıştır ki hususât-ı ticâriyede ma‘mûlün bih olup cihat-ı sâirede yine kânûn-ı medenîye mürâcaat kılınur. Meselâ bir mahkeme-i ticârette ticâret kânûnu hükmünce rü’yet olunan bir da‘vânın rehn ve kefâlet ve vekâlet gibi ba‘zı hususât-ı müteferri‘asında kânûn-ı aslîye mürâcaat olunuyor. Cerâimden neş’et eden hukûk-ı âdiye da‘vâlarında dahi bu minvâl üzere muâmele ediliyor. Kânûn-ı medenîye mukâbil Devlet-i Aliyye’de kadîmen ve hâdisen pek çok kavânîn ve nizâmât yapılmıştır. Ve gerçi bunlar kâffe-i muâmelâtın fasl ve tesviyesine kâfi değil ise de ilm-i fıkhın muâmelât kısmı bu hususda olan ihtiyâcâta kâfi ve vâfîdir. Ve da‘vâvînin şer‘ ve kânûna havâlesince ba‘zı müşkilât görülmekde ise de Temyiz Hukûk Meclisleri hukkâmın taht-ı riyâsetlerinde bulunarak umûr-ı şer‘iyeyi şer‘an rü’yet etdikleri gibi mecâlis-i temyizde nizâmen rü’yet olunan maddeler dahi anların ma‘rifetiyle fasl ve bu misillü müşkiller hall olunmakdadır. Şu kadar ki kavânîn ve nizâmât-ı mülkiyenin asıl ve merci‘i ilm-i fıkıh olarak nizâmen rü’yet olunan mevâddın dahi nice hususât-ı müteferri‘ası mesâil-i fıkhiyeye tatbik ile fasl ve hasm olunagelip Mecâlis-i Temyiz a‘zâsı ise mesâil-i fıkhiyeye muttali‘ olmadıklarından güyâ hâkim efendiler kavânîn ve nizâmât-ı mevzû‘anın hâricinde olarak murâfaâtı istizkârî kalıba döküyorlar nazariyle bakıp bir takım sû-i zanlara zehâb ile güft ü gûya bâis oluyorlar.
Devlet-i Aliyye