Büyük Dil Modeli Tarafından Üretilen Metin
24
Dahi hayli dikkate muhtaçtır. Mesail-i fıkhiyeyi ihata ile gavrına ıttıla ise pek güçtür. Ve bir aralık mesail-i fıkh-ı Hanefîyi cem ve ihata etmek üzere asrın fukaha ve fuzalası cem edilerek Tatarhaniye ve Fetava-yı Cihangiriye gibi kitaplar telifine himmet olunmuş ise de yine bilcümle furû-i fıkhiye ve ihtilafat-ı mezhebiye hasr ve ihata edilememiştir.
Ve fi’l-vaki kütüb-i fetava, havadisin kavaid-i fıkhiyeye tatbikine dair verilmiş olan fetvaları havi müellefat demek olup halbuki bunca asırlardan beri sadat-ı Hanefiye tarafından verilmiş olan fetavanın cem ve ihatası ne kadar düşvar olduğu muhtac-ı beyan değildir. Binaenaleyh (İbn-i Nüceym) bir takım kavaid ve mesail-i külliyeyi cem ederek bunların tahtında furû-i fıkhı ale’l-vechi’l-ihata derc eylemek yolunda bir güzel çığır açmış ise de ondan sonraki asırların alim ve fakih yetiştirmek yolunda evvelki semahati görülemediğinden onun eserine iktifa ile açmış olduğu çığırı şahrah edebilecek zatlar zuhuruyla bu yolda bezl-i cehd eylemelerine müsait olmamıştır. Ve şimdi ise her tarafta ulum-i şer’iyede maharetli zevata nedret geldiğinden mehakim-i nizamiyede lede’l-icab kütüb-i fıkhiyeye müracaatla hall-i şüphe edebilecek aza bulundurmak şöyle dursun Memalik-i Mahruse’de kain bu kadar mehakim-i şer’iyeye kafi kudat bulmak müşkül olmuştur.
Binaen aley zalike ihtilafattan ari ve yalnız akval-i muhtareyi havi olmak üzere muamelat-ı fıkha dair sehlü’l-me’haz bir kitap yapılsa herkes kolaylıkla mütalaa ederek muamelatını ona tatbik ve böyle mazbut bir kitap olduğu halde naib efendilere azim faidesi olacağı gibi mecalis-i nizamiye azasıyla emr-i idarede bulunan memurin dahi bi’l-mütalaa mesail-i şer’iyeye intisab ile lede’l-icab işlerini ve sa’yleri mertebe-i şer-i şerife tevfik ederler ve hem mehakim-i şer’iyede muteber ve mer’i ve hem de mecalis-i nizamiye’de hukuk davaları için kanun vaz’ından müstağni olur mütalaasına mebni öyle bir eser-i celilin vücuda gelmesi hayli vakitten beri arzu olunur bir keyfiyet olup hatta bunun için Meclis-i Tanzimat dairesinde bir cemiyet-i ilmiye teşkil edilmiştir.
Dahi hayli dikkate muhtaçtır. Mesail-i fıkhiyeyi ihata ile gavrına ıttıla ise pek güçtür. Ve bir aralık mesail-i fıkh-ı Hanefîyi cem ve ihata etmek üzere asrın fukaha ve fuzalası cem edilerek Tatarhaniye ve Fetava-yı Cihangiriye gibi kitaplar telifine himmet olunmuş ise de yine bilcümle furû-i fıkhiye ve ihtilafat-ı mezhebiye hasr ve ihata edilememiştir.
Ve fi’l-vaki kütüb-i fetava, havadisin kavaid-i fıkhiyeye tatbikine dair verilmiş olan fetvaları havi müellefat demek olup halbuki bunca asırlardan beri sadat-ı Hanefiye tarafından verilmiş olan fetavanın cem ve ihatası ne kadar düşvar olduğu muhtac-ı beyan değildir. Binaenaleyh (İbn-i Nüceym) bir takım kavaid ve mesail-i külliyeyi cem ederek bunların tahtında furû-i fıkhı ale’l-vechi’l-ihata derc eylemek yolunda bir güzel çığır açmış ise de ondan sonraki asırların alim ve fakih yetiştirmek yolunda evvelki semahati görülemediğinden onun eserine iktifa ile açmış olduğu çığırı şahrah edebilecek zatlar zuhuruyla bu yolda bezl-i cehd eylemelerine müsait olmamıştır. Ve şimdi ise her tarafta ulum-i şer’iyede maharetli zevata nedret geldiğinden mehakim-i nizamiyede lede’l-icab kütüb-i fıkhiyeye müracaatla hall-i şüphe edebilecek aza bulundurmak şöyle dursun Memalik-i Mahruse’de kain bu kadar mehakim-i şer’iyeye kafi kudat bulmak müşkül olmuştur.
Binaen aley zalike ihtilafattan ari ve yalnız akval-i muhtareyi havi olmak üzere muamelat-ı fıkha dair sehlü’l-me’haz bir kitap yapılsa herkes kolaylıkla mütalaa ederek muamelatını ona tatbik ve böyle mazbut bir kitap olduğu halde naib efendilere azim faidesi olacağı gibi mecalis-i nizamiye azasıyla emr-i idarede bulunan memurin dahi bi’l-mütalaa mesail-i şer’iyeye intisab ile lede’l-icab işlerini ve sa’yleri mertebe-i şer-i şerife tevfik ederler ve hem mehakim-i şer’iyede muteber ve mer’i ve hem de mecalis-i nizamiye’de hukuk davaları için kanun vaz’ından müstağni olur mütalaasına mebni öyle bir eser-i celilin vücuda gelmesi hayli vakitten beri arzu olunur bir keyfiyet olup hatta bunun için Meclis-i Tanzimat dairesinde bir cemiyet-i ilmiye teşkil edilmiştir.