27

Mezheb-i Hanefîde bir tarîk-i mutavassıt ittihâz olunarak bey'in şerâiti (câiz) ve (müfsid) ve (lağv) deyu üç kısma taksîm olunmuşdur şöyle ki akd-i bey'in muktezâsından olmayub yâhud muktezâ-yı akd-i bey'i te'yîd etmeyüb de ehad tarafına nâfi' olan şart müfsid ve aña muallak olan bey' fâsid olur ve bir tarafa nef'i olmayan şartla bey' sahîh ve şart lağvdir zîrâ bey' ve şirâdan maksad temlîk ve temellük husûsu ya'ni bilâ mâni' ve muzâhim müşterinin mebî'a ve bâi'in semene mâlik olması keyfiyetidir halbuki bir tarafa nâfi' olan şartın icrâsını o taraf tâlib ve taraf-ı âhar andan hârib olarak münâza'aya müeddî olabilir bu sûretde ise akd-i bey' temâm olmamış demek olur fakat örf ve âdet münâza'ayı kâtı' olduğundan ale'l-ıtlâk şart-ı müteâref ile bey' tecvîz olunmuşdur

Muâmelât-ı ticâriye ber-vech-i meşrûh zâten müstesnâ bir hâlde olub esnâfın ekserîsinde dahi bir muâmele-i müteârefe takarrür etdiğine ve örf-i târî dahi mu'teber olduğuna nazaran fesâdı mevzû'-ı bahs olacak yalnız bir takım müteferrik ve müteşettet alış ve veriş edenlerin hâric ez-örf ve âdet etdikleri şartlar kalub bunların dahi çendân zikri ve bahs götürür yeri olmadığından muâmelât-ı asrın teysîri içün mezheb-i Hanefînin hâricinde olarak İbn-i Şübrüme mezhebinin ihtiyârı münâsib görülmeyüb sâir fasllarda olduğu gibi bâb-ı evvelin dördüncü faslında dahi mezheb-i Hanefî üzere bey'i müfsid olmayan şartların beyâniyle iktifâ olunmuşdur

El-hâsıl bu Mecellede mezheb-i Hanefînin hâricine çıkılmayub mevâdd-ı mündericesinin ekserî el-hâletü hâzihî fetvâhânede mu'teber ve ma'mûlün bih olduğu cihetle bunlar hakkında bahse lüzûm görülmez fakat yine fukahâ-yı Hanefiyede ba'zı fuhûl-i eimmenin akvâl-i mu'teberesi nâsa erfak ve maslahat-ı asra evfak olmak hasebiyle ihtiyâr olunmuş idüğünden bunların me'âhaz-i makbûle ve esbâb-ı mûcibesi ber-vech-i âtî beyân olunur