31

Ve ikincisi muamelât kısmıdır ve emr-i temeddünün bu minval üzere payidar olması içün ahkam-ı ceza tertibi lazım gelüp bu dahi fıkhın ukubat kısmıdır.

İşbu muamelât kısmının kesîr ül-vuku olan mesaili kütüb-i mutebereden cem ile kitablara ve kitablar bablara ve bablar fasllara taksim olunmak üzere bu mecellenin te’lifine ibtidar olunmuşdur. İşte mehakimde mamul-bih olacak mesail-i feriye ber-vech-i âtî ebvab ve fusulde zikr olunacak mesaildir ancak muhakkikîn-i fukaha mesail-i fıkhiyeyi birtakım kavaid-i külliyeye irca etmişlerdir ki her biri nice mesaili muhit ve müştemil olarak kütüb-i fıkhiyede müsellematdan olmak üzere bu mesailin isbatı içün delil ittihaz olunur ve evvel emirde bu kavaidin tefehhümü mesaile istinas hasıl eder ve mesailin zihinlerde takrîrine vesile olur binaen alâ zâlik doksan dokuz kaide-i fıkhiye cem ile maksuda şurûdan mukaddem ber-vech-i âtî makale-i sâniye olmak üzere irad olunur ve eğerçi bunlardan bazısı münferiden ahz olundukda bazı müstesniyatı bulunur ise de yekdiğerini tahsis ve takyid etdiklerinden min-hays-il-mecmu külliyet ve umumiyetlerine halel gelmez.

(Makale-i Sâniye)

(Kavaid-i Fıkhiye beyanındadır)

2 Madde — Bir işden maksad ne ise hükm ana göredir.
Yani bir iş üzerine tertib edecek hükm ol işden maksad ne ise ana göre olur.

3 Madde — Ukudda itibar makasıd ve meaniyedir elfaz ve mebaniye değildir. Binaen alâ zâlik (bey’ bil-vefa) da rehin hükmü cereyan eder.

4 Madde — Şek ile yakîn zail olmaz.

5 Madde — Bir şeyin bulunduğu hal üzere kalması asıldır.

6 Madde — Kadim kıdemi üzere terk olunur.