⚠️

Deneysel Transliterasyon (Orijinal kaynaklara danışınız!)

  • Burada görülen çıktı, büyük dil modeli tarafından üretilmiş ve herhangi bir düzeltmeden geçirilmeden, birebir yansıtılmıştır.
  • Bu metnin hatalar ve eksikler içermesi olasıdır. Sadece referans ve ön izleme amaçlı kullanılmalıdır. Daima birincil kaynaklara başvurunuz.
  • Düstur metni Kongre Kütüphanesi adresinden alınmıştır. (Turkey, and Abdülhamid Ii Collection. Düstur. [Istanbul: Matbaa-i Amire Ankara: Başbakanlık Basımevi, 1863] Periodical. https://www.loc.gov/item/ne62000951/.)
Page 134
Büyük Dil Modeli Tarafından Üretilen Metin
120

Binâen alâ zâlik urûz ve akar ile zimem-i nâsda olan alacak mudarebede re’sü’l-mâl olamaz
Fakat rabbü’l-mâl eğer urûzdan bir şey verip de bunu sat ve semeniyle mudarebe amel et dese ve mudarib dahi kabul ve kabz ederek ol malı satıp ve bedeli olan nukûdu sermaye edip de alış veriş eylese mudarebe sahih olur
Kezâlik filânın zimmetinde alacağım olan şu kadar kuruşu kabz et de mudarebe yolunda kullan dese ve o dahi kabul etse sahih olur
1410 Madde Sermayenin mudaribe teslim olunması şarttır
1411 Madde Şirket-i akd gibi mudarebede dahi re’sü’l-mâlin malûm olması ve âkidînin ribhden hisseleri nısf ve sülüs gibi bir cüz’-i şâi olarak tayin edilmesi şarttır
Fakat ale’l-ıtlak şirket tabir olunsa meselâ ribhi beynimizde müşterek olsun denilse müsavatâ masruf olur ve rabbü’l-mâl ile mudarib beyninde ribh yarı yarıya taksim olunur
1412 Madde Bâlâda mezkûr olan şartlardan biri bulunmasa meselâ âkidînin hisseleri cüz’-i şâi olarak muayyen olmayıp da birine ribhden şu kadar kuruş verilmek üzere kat’ ve tayin olunsa mudarebe fâsid olur

Fasl-ı Sâlis
( Mudarebenin ahkâmı beyanındadır )

1413 Madde Mudarib emindir
Onun yedinde sermaye vedîa hükmündedir ve sermayede tasarruf etmesi cihetle rabbü’l-mâlin vekilidir ve kâr ederse onda şerik olur
1414 Madde Mudarebe-i mutlakada mudarib mücerred akd-i mudarebe ile mudarebenin levâzım ve teferruatından olan işleri yapmağa me’zun olur
Şöyle ki evvelâ satıp kâr etmek için mal iştirâ edebilir
Fakat gabn-i fâhiş ile mal iştirâ ederse kendisi için almış olur mudarebe hesabına dâhil olmaz

( Sâniyen )