Büyük Dil Modeli Tarafından Üretilen Metin
176
(Merkez ve mevkı‘ mahkemelerinin kabûl edebilecekleri da‘vâ ve teferruâtına dâir)
(446 numaralı Şûrâ-yı Devlet mazbatası)
Dîvân-ı Ahkâm-ı Adliye Nezâret-i Celîlesi’nin Şûrâ-yı Devlet’e havâle buyurulan
bir kıt‘a takrîri Tanzîmât Dâiresi’nde lede’l-kırâe mündericâtı evvelâ Dersaâdet mehâkim-i
nizâmiyesinin vezâifine dâir olan nizâmnâmede merkez bidâyet mahkemelerinin
beş bin guruşa kadar da‘vâları kat‘iyyen ve ondan yukarısı kâbil-i istînâf
olmak şartıyla ve mevkı‘ bidâyet mahkemelerinin dahi bin guruşa kadar da‘vâları
kat‘iyyen ve ondan beş bin guruşa kadar bulunanları kâbil-i istînâf olmak üzere
meşrûtan rü’yet ve hükm eyleyeceği muharrer olup binâenaleyh mevkı‘ mahkemeleri
beş bin guruşlukdan yukarı bir da‘vânın rü’yet ve hükmüne me’zûn olmadıklarından
bu mahkemelerde şu hudûdun fevkinde görülen bir da‘vânın hükmü muvâfık-ı
kânûn bile olsa cerh ve nakz edilmek lâzım gelip halbuki Dersaâdet
merkez mahkemeleri vilâyetlerce sancak başlarında bulunan Temyîz-i Hukûk
meclislerinin ve mevkı‘ bidâyet mahkemeleri kazâlardaki da‘âvî meclislerinin kuvvet
ve hükmünde olarak gerçi Dersaâdetçe merkez mahkemeleriçün ta‘yîn olunan
vezâif Temyîz-i Hukûk meclislerinin ba‘zı vezâifiyle mütenâsib ise de kazâ
da‘âvî meclislerinin dahi beş bin guruşa kadar da‘vâları kat‘iyyen ve ondan ziyâdesini
kâbil-i istînâf olmak şartıyla rü’yet ve hükm etmeğe salâhiyeti olduğu hâlde
Dersaâdetçe mevkı‘ mahkemelerine kat‘iyyen rü’yet ve hükme me’zûn olmadıkları
derece ve hudûd bin guruşa kadar kıymetle mahdûd olup ondan beş bin guruşa kadar
görecekleri da‘vâ istînâf şartıyla meşrût ve beş bin guruşun fevkindeki
da‘vânın her ne sûretle olur ise mehâkim-i mevkı‘iyede rü’yet ve istimâ‘ı memnû‘
olmağla şu hâle göre Dersaâdet mevkı‘ mahkemelerinin vazîfeleri vilâyetlerdeki
kazâ da‘âvî meclislerinin vazîfesinden dahâ aşağı olduğundan ve ma‘a hâzâ
vilâyetlerdeki kazâ meclislerine kıyâsen bunlar oldukça kâfî ve muntazam bir derecede
bulunduğu gibi bu def‘a hey’et-i mevcûdeleri bir kat dahâ ta‘dîl ve ıslâh
edildiğinden ve beş bin guruşluk bir da‘vânın huzûr-ı şer‘ ve kânûnda hükmü
ve ehemmiyeti ne ise altı yedi bin guruşluk bir da‘vânın ve belki dahâ pek çok
ziyâdesinin ondan kat‘an farkı olmayıp husûsiyle bu makûle da‘vâlar kâbil
(-i istînâf)
(Merkez ve mevkı‘ mahkemelerinin kabûl edebilecekleri da‘vâ ve teferruâtına dâir)
(446 numaralı Şûrâ-yı Devlet mazbatası)
Dîvân-ı Ahkâm-ı Adliye Nezâret-i Celîlesi’nin Şûrâ-yı Devlet’e havâle buyurulan
bir kıt‘a takrîri Tanzîmât Dâiresi’nde lede’l-kırâe mündericâtı evvelâ Dersaâdet mehâkim-i
nizâmiyesinin vezâifine dâir olan nizâmnâmede merkez bidâyet mahkemelerinin
beş bin guruşa kadar da‘vâları kat‘iyyen ve ondan yukarısı kâbil-i istînâf
olmak şartıyla ve mevkı‘ bidâyet mahkemelerinin dahi bin guruşa kadar da‘vâları
kat‘iyyen ve ondan beş bin guruşa kadar bulunanları kâbil-i istînâf olmak üzere
meşrûtan rü’yet ve hükm eyleyeceği muharrer olup binâenaleyh mevkı‘ mahkemeleri
beş bin guruşlukdan yukarı bir da‘vânın rü’yet ve hükmüne me’zûn olmadıklarından
bu mahkemelerde şu hudûdun fevkinde görülen bir da‘vânın hükmü muvâfık-ı
kânûn bile olsa cerh ve nakz edilmek lâzım gelip halbuki Dersaâdet
merkez mahkemeleri vilâyetlerce sancak başlarında bulunan Temyîz-i Hukûk
meclislerinin ve mevkı‘ bidâyet mahkemeleri kazâlardaki da‘âvî meclislerinin kuvvet
ve hükmünde olarak gerçi Dersaâdetçe merkez mahkemeleriçün ta‘yîn olunan
vezâif Temyîz-i Hukûk meclislerinin ba‘zı vezâifiyle mütenâsib ise de kazâ
da‘âvî meclislerinin dahi beş bin guruşa kadar da‘vâları kat‘iyyen ve ondan ziyâdesini
kâbil-i istînâf olmak şartıyla rü’yet ve hükm etmeğe salâhiyeti olduğu hâlde
Dersaâdetçe mevkı‘ mahkemelerine kat‘iyyen rü’yet ve hükme me’zûn olmadıkları
derece ve hudûd bin guruşa kadar kıymetle mahdûd olup ondan beş bin guruşa kadar
görecekleri da‘vâ istînâf şartıyla meşrût ve beş bin guruşun fevkindeki
da‘vânın her ne sûretle olur ise mehâkim-i mevkı‘iyede rü’yet ve istimâ‘ı memnû‘
olmağla şu hâle göre Dersaâdet mevkı‘ mahkemelerinin vazîfeleri vilâyetlerdeki
kazâ da‘âvî meclislerinin vazîfesinden dahâ aşağı olduğundan ve ma‘a hâzâ
vilâyetlerdeki kazâ meclislerine kıyâsen bunlar oldukça kâfî ve muntazam bir derecede
bulunduğu gibi bu def‘a hey’et-i mevcûdeleri bir kat dahâ ta‘dîl ve ıslâh
edildiğinden ve beş bin guruşluk bir da‘vânın huzûr-ı şer‘ ve kânûnda hükmü
ve ehemmiyeti ne ise altı yedi bin guruşluk bir da‘vânın ve belki dahâ pek çok
ziyâdesinin ondan kat‘an farkı olmayıp husûsiyle bu makûle da‘vâlar kâbil
(-i istînâf)